EN - NL
A+ A-
Categories Menu

Nieuwsbrief Oktober 2016

D-SCOPE?

De D-SCOPE groep is een internationale, multidisciplinaire onderzoeksgroep die bestaat uit onderzoekers van de Vrije Universiteit Brussel, Katholieke Universiteit Leuven, Universiteit Antwerpen, Maastricht University en Hogeschool Gent. Het D-SCOPE project heeft als doel het preventief detecteren van kwetsbaarheid of ‘frailty’ bij ouderen en hen toeleiden naar de juiste ondersteuning en begeleiding. Tot op vandaag ontbreken de juiste instrumenten en methodieken om kwetsbaarheid bij ouderen preventief en proactief te benaderen. Daarbij is er nood aan gerichte detectie van kwetsbare ouderen in hun lokale omgeving.

Fase 1: Resultaten

  1. Er is meer aandacht nodig binnen de zorg voor sociale, omgevings- en psychologische kwetsbaarheid. In de ouderenzorg wordt kwetsbaarheid vaak gelijkgesteld aan fysieke beperkingen. Analyses uitgevoerd op meer dan 20.000 thuiswonende 60-plussers in Vlaanderen en Brussel tonen aan dat sociale kwetsbaarheid (20,1%) vaker voorkomt, dan fysieke (15,1%), omgevings- (14,6%) en psychologische kwetsbaarheid (8,6%).
  2. De verschillende vormen van kwetsbaarheid worden vaak niet tijdig vastgesteld. Om preventieve interventies te kunnen ontwikkelen, is het van belang om zicht te krijgen op risicogroepen voor kwetsbaarheid. Een aantal factoren blijkt uit de resultaten meer doorslaggevend te zijn voor kwetsbaarheid bij ouderen dan andere.
    1. Zo lopen ouderen die het financieel moeilijk hebben en ouderen die de afgelopen 10 jaar verhuisd zijn een groter risico om kwetsbaar te zijn.
    2. Ook per type van kwetsbaarheid zijn er specifieke risicogroepen. Zo blijkt leeftijd een doorslaggevende rol te spelen bij fysieke kwetsbaarheid en nauwelijks bij sociale, psychologische en omgevings-kwetsbaarheid. Burgerlijke staat lijkt geen rol te spelen bij fysieke kwetsbaarheid, maar des te sterker bij de andere drie vormen. Weduwe(naar) zijn of het meemaken van een scheiding zijn sterk gelinkt aan een grotere psychologische kwetsbaarheid.
    3. Deze profielen kunnen organisaties en gemeenten gebruiken om gericht op zoek te gaan naar kwetsbare ouderen.

Meer lezen?

Schermafbeelding 2017-02-26 om 13.11.11Nederlandstalige publicatie ‘Naar een andere kijk op kwetsbaarheid bij ouderen’ in Actueel, het driemaandelijkse informatieblad van de Vlaamse Ouderenraad.

Wist je dat?

CoverIn het kader van het D-SCOPE project hebben masterstudenten Agogische Wetenschappen van de Vrije Universiteit Brussel een boek geschreven, getiteld ‘D-SCOPE naar een brede kijk op kwetsbaarheid bij ouderen’? In het boek behandelen ze de verschillende domeinen van kwetsbaarheid en zoomen ze in op ‘balancerende factoren’ die ervoor zorgen dat een oudere, ondanks zijn of haar kwetsbaarheid, toch een goede levenskwaliteit, gevoel van zingeving of autonomie ervaart. De verschillende thema’s worden steeds vanuit de literatuur toegelicht, maar daarnaast worden ook getuigenissen van ouderen en experts gepresenteerd. Tot slot worden er bij elk onderdeel interessante rapporten alsook projecten opgesomd ter inspiratie voor wie op zoek is naar meer. Interesse in de gratis publicatie? Mail ons

Wist je dat?

Dominique VertProf. Dominique Verté op dinsdag 13 september 2016 de Research Award in de Zorg van het Prof-Consortium in ontvangst mocht nemen als erkenning voor zijn wetenschappelijk onderzoek? De interdisciplinaire zorgdenktank PRoF ‘Patient Room of the Future’ wil innovatieve doorbraken in de gezondheidszorg stimuleren en het aanbod van kwaliteitsvolle zorg verruimen. Een korte reportage hierover werd gemaakt door ZorgAndersTV.

D-SCOPE (inter)nationaal!

In 2016 namen de D-SCOPE onderzoekers deel aan verschillende congressen in het binnen- en buitenland:

  • Winter Meeting van de Belgische Vereniging voor Gerontologie & Geriatrie, Oostende.
  • PhD workshop ‘Advancing the Study of Ageing through Innovative Methodologies’, University of Chester, Verenigd Koninkrijk.
  • Congres van The British Society of Gerontology, University of Stirling, Verenigd Koninkrijk.
  • Research Network on Ageing in Europe ‘Beyond the Work-Centered Life Course’, Goethe University Frankfurt, Duitsland.
  • Alzheimer’s Association International Conference, Toronto, Canada.
  • International Federation on Ageing Global Conference, Brisbane, Australië.
  • European Nursing Congress ‘Caring for Older People: How can we do the right things right?’, Rotterdam, Nederland.
  • Jubileumsymposium ‘Topics in de ouderengeneeskunde en Ouderzorg 2016’, Maastricht, Nederland.

D-SCOPE 3e Gebruikersgroep op 28 Oktober 2016

Op 28 oktober 2016 nodigen we onze maatschappelijke partners uit op onze derde gebruikersgroep bijeenkomst. Deze zal in het teken staan van de onderzoeksresultaten afkomstig uit de tweede fase van het project alsook de planning en opzet toelichten van de 3e fase. Tijdens deze ontmoeting zullen de D-SCOPE onderzoekers – aan de hand van korte en bondige pitch-presentaties – hun onderzoek presenteren. Daarnaast willen we ook de expertise en noden van onze partners opnieuw ten volle in het onderzoek betrekken. Daarom worden drie rondetafelgesprekken georganiseerd die elk vanuit een specifieke invalshoek onderzoek en praktijk op elkaar trachten af te stemmen. U kunt hierbij kiezen tussen:

  1. Reflectiemoment over de onderzoeksresultaten afkomstig uit fase 2 waarbij 121 ouderen bevraagd werden naar hun ervaringen met betrekking tot kwetsbaarheid.
  2. Reflectie over de opzet van onderzoeksfase 3 waarbij we onderzoek zullen voeren naar detectie van kwetsbare ouderen in drie gemeenten in Vlaanderen (Gent, Knokke, Tienen)
  3. Link tussen D-SCOPE en huidige ontwikkelingen in het zorgbeleid

Wil je graag aanwezig zijn op deze dag? Dat kan!

  • Vrijdag 28 oktober 2016 van 12u tot 15u
  • U-Residence, Vrije Universiteit Brussel, campus Etterbeek, Pleinlaan 2, 1050 Brussel
  • Graag inschrijven voor 25 oktober 2016 via deze link


Een D-SCOPE onderzoeker in the spotlight!

Ellen De Roeck (Universiteit Antwerpen – Vrije Universiteit Brussel) richt zich op de ontwikkeling van een neuropsychologisch screeningsinstrument voor de vroegdetectie van de ziekte van Alzheimer. Omdat medicatie en therapie het best werken in een vroeg stadium van de ziekte en ook de begeleiding van mensen met dementie liefst zo vroeg mogelijk moet beginnen, is het belangrijk om mensen met de ziekte van Alzheimer in een zo vroeg mogelijk stadium op te sporen. Hiervoor heeft ze het afgelopen jaar aan verschillende deelprojecten gewerkt:

Ten eerste heeft ze om een beeld te krijgen van de neuropsychologische screeninginstrumenten die al op de markt zijn, een systematische literatuurstudie gedaan. Hieruit komt naar voren dat er al veel instrumenten bestaan maar dat de meeste niet sensitief genoeg zijn om de ziekte in een vroeg stadium op te sporen.

Ten tweede heeft Ellen onderzocht of depressieve symptomen een voorspellende waarde hebben voor de ziekte van Alzheimer bij mensen die al milde geheugenklachten hebben. Hiervoor heeft zij de data van 35 patiënten die 10 jaar opgevolgd zijn, geanalyseerd. Uit deze data komt naar voren dat depressie niet voorspellend is voor de ziekte van Alzheimer. Cognitieve maten zijn daarentegen wel voorspellend.

Ten slotte heeft Ellen een studie gedaan naar cognitieve kwetsbaarheid. Kwetsbaarheid bij ouderen wordt steeds vaker multidimensionaal bekeken. Zo meet op dit moment de CFAI (Comprehensive Frailty Assessment Instrument), een instrument ontwikkeld door dr. De Witte, vier vormen van kwetsbaarheid. Namelijk psychologische, fysieke, sociale en omgevingskwetsbaarheid. Cognitieve kwetsbaarheid, een relatief nieuw concept, werd hierbij echter nog niet gemeten. Dit terwijl cognitieve kwetsbaarheid ernstige gevolgen kan hebben voor de oudere (vb. ontwikkelen van een dementie). Om dit tekort aan te pakken, zijn door het D-SCOPE team in samenwerking met prof. dr. Eva Dierckx bij 450 ouderen de CFAI, MoCA (neuropsychologisch screeninginstrument) en een korte vragenlijst die peilt naar cognitieve kwetsbaarheid afgenomen. Op basis van dit onderzoek zijn er 4 vragen geselecteerd, die goed correleren met de MoCA, om toe te voegen aan de CFAI.

In de toekomst zal Ellen twee bestaande screeningstesten (de MoCA en fototest) aanpassen zodat deze beter in staat zijn om de ziekte van Alzheimer in een vroeg stadium op te sporen. Hiervoor neemt Ellen bij zowel gezonde deelnemers als deelnemers met milde cognitieve problemen respectievelijk dementie verschillende neuropsychologische testen af. Meer info over Ellen haar werk? Neem dan zeker contact op!

D-SCOPE onderzoekers en hun thema in het kort